مروری بر تولید مواد اولیه نساجی طبیعی و مصنوعی

محاسبات نشان مي دهد که در فصل جاري پنبه در جهان 3/22 ميليون تن بوده که 8/4 درصد نسبت به فصل گذشته و در حدود 8/3 ميليون تن نسبت به فصل 08/2007 کاهش داشته است . براي مصرف جهانيپنبه نيز با 4/5 درصد افزايش رقم 2/25 ميليون تن در نظر گرفته شده است .


توليد پنبه تا سال 03/2002 روند صعودي داشته است . افزايش کشت پنبه ي اصلاح ژنتيکي شده باعث افزايش محصول پنبه مي شود .
نکته جالب توجه ميزان بسيار پايين توليد پنبه در چين است در اين کشور در فصل جاري ميزان مناطق زير کشت پنبه 8/15 درصد کاهش پيدا کرد . در سال 2009 کشاورزان به علت هزينه هاي بالاي توليد ، کمبود جدي نيروي کار ، قيمت هاي مايوس کننده پنبه ، سوبسيده اي بالاي دولت براي دانه و ميزان پايين تقاضا براي منسوجات در جهان در پايان سال 2008 مناطق زير کشت پنبه را کاهش دادند .


ترکيه هم ديگر کشوري بود که مناطق کشت پنبه ي خود را کاهش داد علي رغم جايزه ي 28 سنتي براي هر کيلوگرم توليد پنبه ، بسياري از کشاورزان به اميد درآمد بهتر روبه سوي کشت گندم ، ذرت ، سبوس و سبزيجات آوردند .
قيمت هاي پنبه بعد از افت شديد در ماه مارس بطور يکنواخت افزايش يافت و در پايان سال شاهد افزايش موقتي قيمت ها بوديم .

ساختار بازار در راستاي کاهش توليد پنبه در جهان و رسيدن آن از 3/24 ميليون تن در دسامبر 2008 به 4/22 ميليون تن در دسامبر 2009 ، باعث افزايش سطح قيمت هاي پنبه شد . اين کاهش 9/7 درصدي منابع ممکن است منجر به کاهش چشمگير موجودي انبار شود چون از اواسط ساب به بعد پيش بيني براي مصرف پنبه افزايش يافت .


علاوه بر آن کاهش محصول پنبه در چين در اين فصل و بروز يک جهش در توليدات نساجي چيني ها را وادار کرد پنبه مورد نياز را از کشورهاي ديگر تامين کنند .
منطقه زير کشت پنبه در سال 10/2009 نيز همچنان سير نزولي داشته و به 4/30 ميليون تن رسيده است اين همچنين بار پيايي است که شاهد روند کاهشي زمين هاي پنبه بوده ايم اين پنجمين بار پياپي است که شاهد روند کاهشي زمين هاي پنبه بوده ايم . تقريباً 80 درصد مناطق زير کشت پنبه در 6 کشور جهان واقع شده اند . هند ( 3/10 ميليون هکتار ) ، چين ( 3/5 ميليون هکتار ) ، آمريکا ( 1/3 ميليون هکتار ) پاکستان (0/3 ميليون هکتار ) ، ازبکستان (3/1 ميليون هکتار ) ،برزيل ( 8/0 ميليون هکتار ) .
تجربه ي تغيير در ميزان زمين هاي پنبه در زمان گذشته تا حدودي معمول بود . به هر حال چشم انداز آينده تا حدي مايوس کننده است چون چند کشور عمل آورنده اين محصول ، زمين هاي زير کشت خود را کاهش دادند با اين وجود توسعه ي زمين هاي پمبه در کشورهاي آرژانتين (48+ درصد ) ، اسارليا (19+درصد ) و موزاييک (16+ درصد ) دلگرم کننده مي باشد .


در کل از آن جايي که پنبه تنها براي استفاده در صنايع نساجي و پوشاک کشت داده مي شود سير کاهش در مناطق کشت پنبه پاسخ مستقيم به کاهش تقاضاها در صنعت نشاجي و سود بالانر ساير محصولات است .

پشم

در سال 2009 توليد پشم در جهان براي هفتمين بار در دهه گذشته کاهش يافت در اين سال ميزان توليد وزني خالص با 4/7% کاهش به 1/1 ميليون تن رسيد .
بيشترين ميزان افت توليد در پشم مورد استفاده در پوشاک به چشم مي خورد که ميزان آن در سال 2009 با 8 درصا افت به 552000 تن رسيده بود . ميزان توليد پشم مورد استفاده در منسوجات خانگي نيز تقريباً 6 درصد کاهش يافته و به 547000 تن رسيد . طبق جديدترين پيش بيني مطرح شده در همايش سالانه ي سازمان بين المللسي پشم که در ماه مي 2010 در پاريس برگزار شده بود توليد پشم در جهان در سال جاري 4/1 درصد کاهش به 08/1 ميليون تن خواهد رسيد
به هر حال بر اساس شاخص هاي اوليه افت توليد پشم در سال 2011 نحدود خواهد شد و ميزان آن به 1% مي رسد در سال 2009 ميزان توليد پشم در استراليا که بزرگ ترين کشور توليد کننده پشم است 9% نسبت به سال 2008 کاهش يافت . در سال 2008 توليد پشن در استراليا 26% ميليون تن بود .


ادامه ي خشکسالي در شرق استراليا و افزايش قيمت گوشت گوسفند منجر به ارزان شدن گوسفند در استراليا شد . اين وضعيت باعث کاهش تعاد گوسفندان و رسيدن آن به 72 ميليون راس گشت که از سال 1920 تا کنون کمترين مقدار بوده است . خشکسالي همچنين موجب کم شدن ميانگين وزن پشم گوسفندان شد .


افت توليد پشم در استراليا به علت کاهش نسبتاً زياد توليد پوشاک پشمي در جهان در سال 2009 است در حالي که پيش بيني ها خبر از کاهش مجدد (5درصد ) توليد پشم در استراليا در سال 2010 را مي دهد بهبود شرايط فصلي در ماه هاي اخير باعث شده تا انتظار 3 درصد رشد را در سال 2011 داشته باشيم . اين نخستين بار از سال 1998 است که توليد افزايش مي يابد و علت آن ميانگين بالاتر وزن پشم گوسفندان مي باشد .
توليد پشم در دومين کشور بزرگ توليد کننده ي جهان يعني چين با 7% کاهش در سال 2009 به 16 % ميليون تن رسيد . اين پايين ترين ميزان توليد از سال 2003 بود در چين به علت قيمت هاي بالاي گوشت گوسفند ،ديگر توجه زيادي به پشم گوسفندان نمي شود .


در ابتداي سال 2009 تعداد کل گوسفندان با 6 درصد کاهش به 120 ميليون راس رسيد اين کاهش در راستاي اصلاحات دولت براي تشويق کشاورزان به تغيير رويه از گوسفند و ساير حيوانات داراي سم کوچک به حيوانات با سم بزرگ تر ( گاوهاي گوشتي و شيري ) در استان هاي مونگوليا و ژجيانگ ( اکثر گوسفند در اين راستا نگهداري مي شوند ) بود تا از اين طريق تخريب زمين کاهش پيدا کند ولي با ثابت شدن تعداد گوسفندان ميزان توليد نيز يکنواخت و ثابت شود .
نيوزلند سومين توليد کننده ي بزرگ پشم و بزرگترين توليد کننده ي پشم مورد استفاده در منوسجات خانگي است . در سال 2009 توليد پشم در اين کشور 24 درصد کم شد و به 12% ميليون تن رسيد مهمترين دليل اين کاهش ارزان شدن قيمت گوسفند بود که آن هم ناشي از تبديل دارايي کشاورزان و بکارگيري آن در صنايع لبني ميشد .


به علاوه خشکسالي در بعضي قسمت هاي کشور نيز باعث کاهش توليد گشت پيش بيني مي شود الين افت شديد در سال 2010 تا حدي جبران شود و توليد با 15 درصد افزايش به 14/0 ميليون تن برسد . بهبود وضعيت موجود مي تواند تا حدي به علت کاهش قيمت لبنيات و شرايط بهتر فصلي باشد به هر حال پيش بيني مي شود در سال 2011 توليد مجدداً 5/2 درصد کاهش يابد .

اطلاعات جهاني مربوط به ميزان پشم مورد نياز در مرحله ي ريسندگي ديگر در دسترس نيست . آمار مربو طبه داد و ستد کالاهاي پشمي در سال 2008 موجود است در فصل 09/2008 صادرات پشم خام به شدت افت پيدا کرد و به زير 8/0 ميليون تن مي دهد که صادرات پشم خام در فصل 10/2009 بهبود و در پايان فوريه 2010 ، 3 درصد افزايش يافته است .
در سال 2008 به علت کمبود پشم خام و رکود اقتصادي در جهان که ناشي از بحران مالي جهاني بود تجارت محصولات پشمي کاهش پيدا کرد .


تجارت تاپس پشم در سال 2008، 17% سقوط کرد و به حدود 165000 تن رسيد . در ميان 20 صادر کننده تاپس پشم در جهان که در سال 2008 حدود 95% صادرات جهاني را به خود اختصاص مي دادند کاهش چشمگيري ديده مي شد
البته هند در ميان اين کشورها استثنا بود و در زمينه صادرات تاپس پشم 1 درصد رشد داشت .تجارت جهاني نخ پشمي نيز در سال 2008 ، 14 درصد نسبت به سال 2007 افت پيدا کرد و به 96000 تن رسيد . در زمينه ي صادرات نخ پشمي هم اکثر 20 کشور بزرگ صادر کننده کاهش چشمگيري داشتند که البته نيوزلند ، ترکيه ، جمهوري چک و ليتواني بودند .

نفت خام
قيمت هاي نفت خام تا اواسط ماه فوريه روند کاهشي داشت و به 34 دلار رسيد و در سال 2008 بهاي نفت خام با يک رکود تاريخي حدود 147 دلار شد . در اين زمان عده اي پيش بيني کردن که منابع نفتي به زودي از بين مي رود و الياف طبيعي جايگزين الياف مصنوعي که از مشتقات نفتي هستند مي شوند . اگر چه منابع نفت خام پايان پذير است پيشرفت تکنولوژي و اکتشافات جديد باعث شد سطح منابع بيشتر از حد انتظار باشد .
علاوه بر آن هميشه قيمت نفت خام بر مشتقات آن بيشتر از مقدار واقعي آن تخمين زده مي شود .بنابراين قيمت مواد واسطه الياف پلي استر تا حدودي يا ميانگين سطح قيمت ها در سال 2004 قابل مقايسه است . قيمت مونواتيلن گلايکول در تمام سال 2004 کمتر از اين حد باقي ماند .

پارازايلن
محاسبه ي نرخ حدود يک ميليون تن پارازايلن نشان از کاهش مرزي نرخ بهره وري دارد . ظرفيت توليد پارازايلن در جهان با 9 درصد افزايش به 2/33 ميليون تن رسيد در نيمه ي دوم سال 2009 چهار واحد جديد با ظرفيت توليد حدود 9/2 ميليون تن مشغول فعاليت هستند .
در پايان سال 2009 نخستين کارخانه ي توليد پارازايلن با ظرفيت سالانه 829000 تن در کويت راه اندازي شد . بعد از رشد منفي توليد در سال 2008 ، توليد پارازايلن در آسيا و خاورميانه افزايش يافت ، در حاليکه آمريکا و اروپا نتوانستند از موقعيت خود دفاع کنند در کل ميزان توليد در سال گذشته حدود 6 درصد افزايش يافت و به 27 ميليون تن رسيد که معادل نرخ بهره وري جهاني 82 درصدي بود .  اين رشد نتيجه ي رشد يکنواخت و بازيافت نسبي موجود در زنجيره ي پلي استر بود .

ترفتاليک اسيد خالص
ظرفيت توليد توفتاليک خالص با 7 درصد افزايش به 2/46 ميليون تن رسيد در حالي که در سال 2009 ميزان توليد با 2 درصد افزايش 6/39 ميليون تن بود . کسادي صنايع پلي استر در آمريکاي شمالي و اروپا ناشي از کاهش تقاضا براي ترفتاليک اسيد خالص مي باشد .
بر خلاف پلي استر بخش ترفتاليک اسيد خالص در دو بازار بزرگ چين و کره جنوبي بسيار فعال بود . اين دو کشور مجموعاً 45 درصد سهم بازار را به خود اختصاص مي دهند سه واحد توليدي جديد با ظرفيت 2/3 ميليون تن در آسيا مشغول به کار شدند . علي رغم ميزان 5/6 ميليون تن مازاد باز هم کارخانجات جديد در دست احداث است . کشورهاي جديد نظر لهستان و پرتغال نيز وارد اين عرصه شده اند و سرانجام يکپارچه ترين تشکيلات پلي استر در آمريکاي لاتين از يک کارخانه ي توليد ترفتاليک اسيد خالص با ظرفيت 70000 تن در سال تشکيل خواهد شد . برنامه ريزي براي اين پروژه در برزيل به همراه کارخانجات پايين دستي براي پايان سال 2010 مي باشد .

مونواتيلن گلايکول
اکثر کارخانجات توليد مونواتيلن گلايکول در آسيا واقع شده است و 46 درصد توليد اين محصول در آسيا صورت مي گيرد ؛ خاورميانه بعد از دو برابر شدن ظرفيت توليد در يک دوره پنج ساله 22 درصد ظرفيت توليد و آمريکاي شمالي 20 درصد را به خود اختصاص مي دهند . از نظر ظرفيت نصبي جمهوري خلق چين با 5/2 ميليون تن در مقام چهارم جهان بعد از عربستان با 2/4 ميليون تن قرار دارد . ظرفيت نصبي تايوان 5/3 ميليون تن و آمريکا 8/2 ميليون تن است .
تنها کارخانجات موجود در چين و عربستان سعودي قادرند با نرخ بهره وري 90 درصد فعاليت کنند در هر صورت چين با وارد کردن 6 ميليون تن مونواتيلن گلايکول نشان داد که تا 75 درصد به منابع خارجي وابسته است .
علي رغم احداث کارخانه ي توليد مونواتيلن گلايکول در چين تا پايان 2010 که داراي ظرفيت اسمي 3/1 ميليون تن مي باشند . ميزان وابستگي اين کشور به واردات که اکثراً از عربستان سعودي ، تايوان ، کانادا و کره جنوبي انجام مي گيرد تغيير چنداني نکرده است .

مهمترین عناوین: